Samenleven en samenwerken lukt niet alleen door goede afspraken te maken. Het vraagt ook dat we bereid zijn om naar ons eigen denken en handelen te kijken. Wat gebeurt er met mij in het contact met een ander? Waarom raakt iets mij zo? En reageer ik op wat er nu gebeurt, of speelt er misschien ook iets mee vanuit eerdere ervaringen?
Binnen ONS Kantelhuis noemen we dat: Zonder Reflectie Geen Connectie
De naam komt uit het boek en het Masterthesisonderzoek van Quinta Ansem. Daarin ontwikkelde en onderzocht zij een vorm van intervisie die ook wel *Reflecteren Nieuwe Stijl* wordt genoemd. Deze manier van reflecteren helpt mensen om niet alleen naar het gedrag van de ander te kijken, maar ook stil te staan bij wat er in henzelf gebeurt.
Begrijpen wat er in jezelf gebeurt
Als mens reageren we niet alleen vanuit het hier en nu. Ervaringen uit het verleden kunnen invloed hebben op hoe we situaties waarnemen, welke gevoelens worden opgeroepen en hoe we vervolgens handelen.
Soms voelen we angst, verdriet, somberheid of machteloosheid. Soms worden we boos, trekken we ons terug, gaan we hard werken, proberen we controle te houden of passen we ons juist voortdurend aan. Zulke reacties zijn vaak niet zomaar ontstaan. Ze kunnen ooit nodig zijn geweest om met moeilijke omstandigheden om te gaan.
Wat ons vroeger hielp, kan ons later echter ook in de weg gaan zitten. We reageren dan sterker dan de situatie op dat moment lijkt te vragen, begrijpen niet goed waarom iets ons zo raakt of verliezen het werkelijke contact met onszelf en met de ander.
Reflectie helpt om daar zicht op te krijgen.
De invloed van PRI
Een belangrijke inspiratiebron voor deze manier van werken is Past Reality Integration, ontwikkeld door Ingeborg Bosch.
PRI gaat ervan uit dat mensen beschermingsmechanismen ontwikkelen om met pijnlijke of onveilige ervaringen om te kunnen gaan. Binnen PRI worden deze beschermingsmechanismen afweren genoemd. Ze hielpen ons ooit om te overleven, maar kunnen als volwassene onze waarneming van het heden vertekenen.
Door te leren herkennen wat er in ons gebeurt, ontstaat er ruimte om niet automatisch vanuit zo’n oud beschermingsmechanisme te reageren. We kunnen dan beter onderscheiden wat bij het heden hoort en wat mogelijk vanuit het verleden wordt meegenomen.
Dat inzicht kan ontschuldigend werken. Het betekent niet dat gedrag geen gevolgen heeft of dat we nergens verantwoordelijk voor zijn. Het helpt wel om te begrijpen waar een reactie vandaan komt. Vanuit dat begrip wordt het gemakkelijker om verantwoordelijkheid te nemen, andere keuzes te maken en het contact te herstellen.
Lucht, water en vuur
Binnen de werkwijze van ONS Kantelhuis is deze vorm van reflectie verbonden met het element **lucht**.
Lucht staat voor denken, begrijpen, afstand nemen en overzicht krijgen. Door ons rationele vermogen aan te spreken, kunnen we beter onderzoeken wat er in ons gebeurt.
Dat helpt ons om de gevoelens die bij het element **water** horen beter te begrijpen: verdriet, angst, kwetsbaarheid, gemis of somberheid.
Het helpt ook om zicht te krijgen op het element **vuur**: boosheid, frustratie, verzet, kracht en de behoefte om grenzen te stellen.
Het doel is niet om gevoelens weg te denken. Het denken helpt juist om gevoelens beter te herkennen, te begrijpen en er op een andere manier mee om te gaan.
Reflectie binnen ONS Kantelhuis
Mensen die onderdeel zijn van ONS Kantelhuis kunnen kennismaken met het gedachtegoed achter deze manier van reflecteren. Dat kan gaan om mensen die tijdelijk in TerraKota verblijven, vrijwilligers, betrokkenen uit de steuncommunity of anderen die langere tijd met de stichting optrekken.
De volledig vrijwillig aangeboden psycho-educatie helpt om taal te geven aan gedrag, gevoelens en interacties. We gaan elkaar niet analyseren of van een etiket voorzien. Deze kennis is bedoelt om beter te begrijpen wat er gebeurt en samen te kunnen onderzoeken wat nodig is.
ONS Kantelhuis is geen behandel- of zorginstelling. PRI wordt binnen ONS Kantelhuis daarom niet als therapie aangeboden. Het gedachtegoed wordt gebruikt als bron voor reflectie, persoonlijke ontwikkeling en het verbeteren van contact.
Want pas wanneer we bereid zijn om ook naar ons eigen aandeel te kijken, kan er werkelijk iets kantelen.
Quinta Ansem
Auteur van Zonder Reflectie Geen Connectie
Opgeleid binnen het gedachtegoed van Past Reality Integration